10
Jun
08

Edgar Winderickx

Blik op het verleden van brouwerij Winderickx.

Edgar Winderickx, kraaknet in het kostuum, vertelt vol passie en met gevleugelde woorden zijn verhaal.  Hij is 81 lentes jong.  De kranige vent blijkt voor zijn respectabele leeftijd een jeugdige verschijning.  Zal het de lambik zijn die die lijf en leden jong houdt ?  Het verheugt hem zichtbaar dat er weer wat interesse in de bieren van spontane gisting is.  In het museum van Oud Beersel zijn een veertigtal lambiklustigen op uitnodiging van vzw De Geuzen van Oud Beersel opgedaagd.

In zijn opleiding tot ingenieur-brouwer had Edgar stages doorlopen in Frankrijk en Engeland.  Nadien werkte hij een poos thuis in de brouwerij in Dworp tot hij een baan kreeg bij Heineken Bierbrouwerij, waarvoor hij vooral op buitenlandse missie werd gestuurd, tot zelfs in Singapore toe.  In 1956 kreeg Edgar de kans om de wereld rond te vliegen.  Toen zijn vader stierf, nam Edgar in december 1957 de leiding van brouwerij Winderickx over.  In 1968 volgde er een fusie (brouwerij De Boeck-Goossens) en in 1969 werd de brouwerij gesloten.

De geest van lambik vindt haar oorsprong zo’n 800 jaar geleden.  Het procédé is een relict uit de 12de – 13de eeuw.  De eerste geschreven bron vinden we terug in 1320.  In 1559 bepaalt een besluit van stadsontvanger van Halle Remi Le Mercier dat het beslag een verhouding van 6/16 tarwe en 10/16 gerst moest bevatten, ‘zoals men vanouds pacht te doen’.  “Tot het brouwjaar 1937-1938 werd wort verhandeld per ton van 250 liter”, weet Edgar.  Er werd gebrouwen voor eigen gebruik en voor derden: de stekers.  Een aantal stekers vergrootten na de oorlog hun tonnen (sommigen gebruikten tonnen van de brouwerij, anderen hadden eigen tonnen) tot 270 en zelfs 280 liter.  Deze malafide praktijken hadden tot gevolg dat het wort voortaan per kilogram verkocht werd.

Binnen de kleine omwalling van Brussel had men voor de oorlog nog 147 brouwerijen of cammen.  Meestal werden de gebouwen gehuurd van de burgerij.  Toen de huurprijzen de pan uit rezen, konden sommige brouwerijen de huur niet meer opbrengen.  Dat was niet de enige reden voor de sluiting van veel lambikbrouwerijen: de 19de eeuw had een industriële revolutie gebracht met tal van nieuwe mogelijkheden.  De stoommachine en later de electromotor vervingen de spierkracht.  Er kwam de mogelijkheid tot koelen.  De wetenschap stond ook niet stil met Louis Pasteur die in 1876 de gisting beschreef en met Hanssen die uit 1 gistcel een giststam ontwikkelde in 1886 en zo de reincultuur ontdekte.  Bieren van spontane gisting kregen door de nieuwe ontwikkelingen de concurrentie van hoge en lage gistingsbieren.

De K.U.Leuven doet sinds een dertigtal jaar onderzoek naar de systemen van de lambik.  Een essentieel gegeven in het proces is het onopgelost zetmeel in de wort: zetmeel dat niet kan opgelost worden door hoge en lage gisting.  Belangrijk is ook de regio met de aanwezigheid van een twaalftal micro-organismen in de vaten en in de lucht.

Een brouwdag bij de middelgrote brouwerij Winderickx startte rond 6 uur ’s morgens.  Om 3 uur in de namiddag werd het wort verzameld voor de accijnzen.  Een storting van 2000 kg mout per 100 hl. resulteerde in lambik van 5,2 tot 5,6 vol.%alc.  Er werd 3 à 4 keer per week telkens 100 hl. gebrouwen.  De problemen waarmee de brouwerij kampte waren drieledig:

  1. Het verdwijnen van andere ambachten.
    Er waren steeds minder kuipers beschikbaar om de houten vaten te herstellen.  Op het einde kwam er jaarlijks een kuiper van ver weg enkele dagen logeren om de tonnen in orde te maken.  Nieuwe vaten maken was uit den boze.  Er waren nog nauwelijks elzenhouten tappen, cilinderconisch handgesneden stoppen voor het tapgat, beschikbaar.  Om de vaten te ontsmetten gebruikte men zwavel (solfer) afkomstig van de luciferfabrikanten, maar ook die sloten hun deuren.  Om het bomgat goed te dichten, maakte men gebruik van bompapier, een dik blad vervaardigd uit lompen.  Maar het vervaardigen er van was ook niet meer rendabel wegens een sterk gedaalde afzetmarkt: steeds minder brouwerijen.  Het laatste bompapier werd nog gevonden in Finland. …
  2. De concurrentie van bieren van hoge en lage gisting.
  3. Geen naamsbescherming.
    Door de lobby van onder andere Winderickx kwam er een koninklijk besluit (KB van 20 mei 1965) dat de naam geuze en lambik beschermde.  Nooit was er echter controle op de uitvoering van dit besluit, nooit waren er staalnames, geen enkel proces verbaal werd uitgeschreven.

De geuze (in die tijd had men nog geen term ‘Oude Geuze’) werd gebotteld in champagneflessen.  Zo’n lege fles woog tot 1200 gram.  Gevuld met bier hadden de flessen zo een gewicht van ongeveer 2 kg per stuk.  Het afsluiten van de flessen was nog niet zo gesofistikeerd als nu.  Winderickx vraagt zich af hoe het kan dat een toch vrij simpele uitvinding als de kroonkurk zo lang op zich liet wachten.  De kurken stop kon al eens van de fles springen.  Zo gebeurde het dat tijdens de warme zomer van 1947 in de kelder de stopsels als een mitraillette uit zo’n 10.000 flessen sprongen.  Eerst werden de flessen gemarkeerd met een witte (geuze) of rode (kriek) krijtstreep; etiketten kwamen pas later toen een Amerikaan, Ray Stanton Avery, zijn gepatenteerde uitvinding aan een Belg had verkocht.

In Groot Beersel waren in die tijd 13 brouwerijen actief.  Het bier, zoals de geuze van Winderickx werden vooral ‘onder de kerktoren’ verkocht.  Later kon men gebruik maken van het spoornet en vervoerde men bier naar de kust per trein.

De hoogdag voor de brouwers was de woensdag als men naar Brussel trok naar de Beurs.  Dan zaten de hopleveranciers, de graanhandelaars, de brouwers, … op hun vaste stek in hun vast café om te onderhandelen en contracten af te sluiten.  Brouwerij Winderickx kon je vinden in Café Les 2 Clés.

Tijdens de oorlog kon de brouwerij nog behoorlijk functioneren.  Vooral de hoge grondstofprijzen vormden een probleem.  De prijs van een kilo graan was torenhoog gestegen tot 37 frank.  Tijdelijk moest worden overgeschakeld op suikerbieten.  Krieken werden vier keer duurder en kostten toen 4 frank, wat toch nog goedkoper was dan het graan.  Vader Winderickx belandde zelfs even in de gevangenis toen hij in plaats van de aangegeven 400 kg krieken, meer dan 9000 kilo in zijn bier had verwerkt!  Toen een zak graan met een katrol naar de moutzolder werd gehesen, gebeurde het eens dat de jute zak scheurde: samen met het graan donderden er een hoop wapens voor de geallieerden naar beneden.  Dat heeft Edgar uiteraard met aandrang steeds moeten verzwijgen.

Edgar had nog uren kunnen vertellen en allicht een hele dag met anekdotes kunnen vullen.  “Die man zou een boek moeten schrijven”, fluisterde iemand op de achtergrond terecht.  De uiteenzetting werd afgesloten met een filmpje uit 1959 met beelden van de brouwerij en het brouwproces.  Edgar Winderickx had nog een cadeautje meegebracht: alle aanwezigen kregen twee etiketten van zijn oude brouwerij.  Een Oude Geuze van Oud Beersel bezegelde de prachtige namiddag.

Lees ook dit zéér informatieve artikel op Henri’s Site.

Advertenties

4 Responses to “Edgar Winderickx”


  1. 1 joinke
    11/06/2008 om 21:25

    Mooi mooi!! Als geuzeliefhebber zou ik deze persoon ook graag eens ontmoeten!

    Chapeau!

  2. 2 L. Smits
    19/06/2013 om 22:02

    Wat leuk on dit te zien en te lezen. Nu nog proeven alos dat ergens nog kan!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Vilvordia BierProefFestival 2012

Welkom !

  • 439,842 bierliefhebbers laafden hier hun dorst

Vul jouw e-mailadres in om je in te schrijven op deze blog en ontvang een bericht bij elke nieuwe post.

Doe mee met 278 andere volgers

RSS Biernieuws

  • Er is een fout opgetreden. De feed is waarschijnlijk uit de lucht. Probeer later opnieuw.

Steun Zythos !

Posts per dag

juni 2008
M D W D V Z Z
« Mei   Jul »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Twittered


%d bloggers liken dit: